İbrahim Quliyev  

Bu cümlə uzun illərdirdir ki, beynəlxalq təşkilatların Azərbaycandakı seçkilərlə bağlı bəyanatlarında təkrarlanır. “İrəliyə doğru addım”ın nədən ibarət olması bu günədək izah edilmədiyindən, sonda ölkədəxali situasiyanın mürəkkəbləşməsi və həmin bəyanatları verən beynəlxalq qurumlara inamın itməsi ilə nəticələnib. Seçki əgər hər dəfə eyni adamlar tərəfindən keçirilirsə və hər dəfə eyni şəxs eyni vəzifəyə seçilirsə, burada “irəliyə doğru” hansı addımdan söhbət gedə bilər. Bu cümlələri yaza-yaza yadıma pişiyin siçanla məzələnməsi əhvalatı düşür. Pişik onsuz da siçanı yeməlidir, amma onu birdən-birə yemək siçana ləzzət eləmir, gah buraxır, gah da təzədən ələ keçirir və sonda…

Hər dəfə seçki ərəfəsində  beynəlxalq təşkilatlar fəallaşır, Azərbaycan müxalifəti ilə görüşlər keçirir, əks qütbün nümayəndələrini xarici ölkə turnelərinə dəvət edir, seçki prinsipiallığından danışır, amma son anda bütün ictimaiyyətin gözü qarşısında saxtalaşdırılan seçkiləri “irəliyə doğru addım” adlandırır. Təbii ki, heç nə məqsədsiz deyil. Çoxillik təcrübə göstərir ki, Azərbaycan müxalifətinin seçki ərəfəsində fəallaşdırılması heç də Qərbin Azərbaycanda demokratiya, insan haqları və azadlıqları istəyindən doğmur, sadəcə olaraq, bu fəallıq Rusiya və Qərbin hansısa yeni maraqlarının təmin olunmasına xidmət edir. Bununla bərabər, Qərb texnoloqları sonda ustadcasına bütün uğursuzluğa görə ittihamları da elə Azərbaycan müxalifətinin üzərinə yönəldə bilir.

Guya, müxalifət parçalandığından, vahid namizədlə çıxış etmədiyindən, müxalifət daxilində hakimiyyətə bağlı qüvvələr olduğundan, Azərbaycanda real hakimiyyətə yiyələnə bilmir. Bununla da ictimai rəyi elə müxalifətin özünə qarşı yönəldir. Bu, Qərbin kiçik ölkələrlə və xüsusilə də hakimiyyət dəyişikliyinə hələ ciddi ehtiyac duymadığı xalqlarla oyun planının başlıca prinsipidir. Və elə bu prinsiplə də öz sətiraltı hədəflərini geçəkləşdirir: özünə inandırma yolu ilə ardınca apardığı müxalifəti yerli sosial bazadan məhrum etməklə həm xalqları təkləyir, həm də müxalifəti öz iddialarına vasitəçiyə çevirir. Məsələ tək bununla bitmir, əsl həqiqətdə “bizim demokratiya beşiyi” hesab etdiyimiz inkişaf etmiş Qərb həm də yerlərdəki hakimiyyətlərin rüşvət və korrupsiya yolu ilə xalqların əlində olan bütün sərvətlərin mənimsənilməsində maraqlı görünür.

Bu halda onu mənimsəmək, ayrı-ayrı dövlət başçılarının hesabında olan külli miqdarda vəsaitləri özününküləşdirmək çox asanlaşır. Bu, yeni istismar texnologiyası heç bir vəsait xərcləmdən, ölkələrə yürüş etmədən inkişaf etmiş dövlətlərin büdcələrini doldurmağa, xalqlarını cənnətdə yaşatmağa imkan verir. Bunu biz İran şahının hələ də Amerika banklarında dondurulub saxlanılan milyardlarında, Səddam Hüseynin, Qəddafinin əmlaklarının olduğu ölkələrdə mənimsənilməsində görürük. Heç bir diktator, heç bir korrupsioner dövlət başçısı devrildikdən sonra onun Qərb öləkələrindəki varidatı ölkəsinə qaytarılmayıb.  Guya, Qərb Azərbaycandakı daxili istismarı görmür, rüşvət və korrupsiya onun gözünün qarşısında cərəyan etmir.  “Wikiliks” saytının ortaya qoyduğu diplomatik məktublar, bizcə, heç kəsin yadından çıxmayıb. Səfirlər öz ölkələrinə verdikləri hesabatlarda Azərbaycanda hansı nazirin gündə nə qədər qazanması, “Qolfistreem” təyyarələrini necə əldə etmələri, dünyanın hansı yerində hansı villalara sahib olmaları barədə məlumat verirdilər. Aylıq maaş 250 manat olan ölkədə bu təyyarənin kimin necə əldə etməsi məgər bizim insan haqları barədə hər gün yeni əfsanələr uyduran Qərbə bəlli deyilmi? Qərb bilmirmi ki, oğurluq etmədən, rüşvət və korrupsiya ilə məşğul olmadan bu qədər vəsaiti əldə etmək mümkün deyil. Bilir və Qərb yaxşı başa düşür ki, insan azadlığı iqtisadi azadlıqdan başlayır, iqtisadi azadlığı olmayan ölkələrdə siyasi azadlıq Afrikanın çılpaq camaatının gecə-gündüz küçələrdə rəqs etməsindən başqa bir şey deyil. Hazırki bazr iqtisadsiyyatıçərçivəsüində Azərbaycan vətəndaşına verilən maaş və təqaüd dilənçi payından başqa bir şey deyil. Bununla bərabər, beynəlxalq təşkilatlar bir dəfə də olsun Azərbaycanda əhalinin maddi durumu ilə bağlı bir hesabat hazırlamayıb. Əksinə, qiymətlərin beynəlxalq standartlara yaxınlaşması günün daimi mövzusu olub.

Bu halda istər-istəməz gündəmə belə bir sual gəlir: Qərb Azərbaycanda hakimiyyət dəyişikliyi istəyirmi?

Qərbin bəyanatlarında deyildiyi kimi, “biz əgər demokratiyaya addım-addım yaxınlaşırıqsa”, onda birmənalı olaraq deməliyik ki, yox. Konsititusiya normaları pozularaq bir şəxsin üçüncü dəfə namizədliyinə icazə verilirsə, hakimiyyətin qarşısına insanların sərbəst toplaşmaq hüququnun təmin edilməsi istiqamətində beynəlxalq öhdəliklərin yerinə yetirilməsi vəzifə kimi qoyulmursa, MSK qarşısında heç bir tələb irəli sürülmürsə, Seçki Məcəlləsindəki mürtəce maddələrə göz yumulursa onda müxalifəti bu vəziyyətə salmaq nəyə lazım? Onda Amerikaya dəvət, konqresmenlərlə görüşlərin nə mənası? Bütün bunlar açıq-açığına Qərbin öz maraqlarını təmin etməyə yönəlmiş addımdan başqa bir şey deyil. Biz o qədər sadəlövh olmuşuq ki, vaxtilə mitinqlərimizin videogörüntülərini çəkib, Qərbə yollamaqla bu “inkişaf etmiş dünyanın” rəğbətini qazanmağımızı və bununla da Azərbaycanda hakimiyyət dəyişikliyinə onların meydan verəcəyini düşünmüşük. Əslində isə, biz alverçi hakimiyyətlə alverçi Qərbin bazarlığına şərait yaratmışıq. Bu şərait bizim müxalifətin həbslərindən, zindanda yatmalarından, ağır və məşəqqətli maddi durumlarından keçib və keçməkdədir. Bizim bir çox liderlərin bu həqiqəti dərk etməsi üçün iyirmi il vaxt lazım olub.

Və nəhayət, hər bir şeyin sonu olduğu kimi, Qərbin də oyun limiti tükənmək üzrədir. Əslində, Azərbaycan müxalifəti illərlə ona qarşı Qərbin irəli sürdüyü bir ittihamın zəminini onun əlindən aldı. Bu dəfə “vahid namizəd olmadığı üçün” seüçkilər müxalifət üçün uğursuzluqla başa çatdı” deyə beynəlxalq təşkilatlar üzə dura bilməyəcək.  Vahid namizəd var, özü də qərbyönümlü, müasir təfəkkür tərzinə malik. Üstəlik, Qərbin ən çox qorxduğu millətçilik, islam fundamentalizmi kimi tipik frazalar Rüstəm İbrahimbəyova yad olmaqla bərabər, hətta onu bir qədər ifrat görünən kosmopolitizmə yaxınlaşdırmaq səviyyəsindədir. Eləysə, bizim demokratik Qərb indi nə istəyir? Rüstəm İbrahimbəyov ki, Ermənistanla müharibəni yenidən başlamaq fikrində deyil, Güney-Quzey Azərbaycan məsələsini gündəmə gətirmək onun yadına düşmür, radikallıqdan və qisasçılıqdan uzaq olmaqla ölkədə neçə illər fəxr olunan “siyasi stabilliyə” xələl gətirmək onun ağlından keçmir. Onda problem nədədir, cənab mister Bim? Onda niyə dünyanın gözünün qabağında bütün beynəlxalq hüquq normalarının pozularaq bir nəfərin üçüncü dəfə prezidentlik iddiasına düşməsinə şərait yaradırsınız? Hətta bir ailənin əlindən hakimiyyətin getməsindən narahat olaraq, hər ehtimala qarşı həmin ailənin ikinci üzvünün də adının prezidentliyə namizəd kimi göstərilməsi ideyasının sizdən gəlməsinə şübhə yeri qalmır. Cəmiyyətin müqavimət hissinin zəifliyini nəzərə alaraq sonda, deyəsən, buna ehtiyac duymadınız. Bütün bunlardan sonra Qərbin Azərbaycanda və yaxud Azərbaycanabənzər digər ölkələrdə demokratiya yaratmağa cəhd edəcəyi qətiyyən inandırıcı görünmür. Bu halda sadəcə olaraq Qərbin həm hakimiyyətləri, həm də müxalifətləri xalqdan ayırmağa xidmət edən bir siyasətə rəhbərlik etdiyi öz-özsünü təsdiqləyir. Çünki belədə həm müxalifəti, həm də iqtidarı idarə etmək asanlaşır. Hər iki tərəf isə Qərbi ilahi qüvvə qismində görür. Bu, hazırki dünyada həm iqtidarların, həm də müxalifətlərin bədbəxtliyidir. Belə olanda, nə iqtidar arzuolunan islahatı aparmağa qadir olur, nə də müxalifət müstəqil fəaliyyət göstərə bilir.

Hazırda Rüstəm İbrahimbəyov da belə bir çıxılmazlıq sindromu yaşayır. Özündə bütün ziddiyyətləri birləşdirən R.İbrahimbəyovun müxalifətin vahid namizədi kimi irəli sürülməsinin özündə də ciddi ziddiyyətlər vardır. Bu rusdilli yazıçının şöhrəti, adı, titulları vardır, amma prezidentlik iddiası üçün bunlar kifayətedici deyil. R.Ibrahimbəyov heç vaxt bu xalqın içində görünməyib, siyasi proseslərin iştirakçısı olmayıb, dissidentlik sindromunun daşıyıcısı kimi tanınmayıb, Azərbaycanın heç bir problemini qabartmayıb. Şöhrətindən milli haqlarımızın müdafiəsi üçün bir zərrə xərcləməyib. Ən başlıcası isə, tarixən bütün liderlər üçün vacib olan keyfiyyəti – rəqiblə üz-üzə gəlmək qüdrətini hələlik nümayiş etdirə bilməyib. Rüstəm özünün siyasi müxalifət üçün birləşdirici olmaq qismətini xalqla bölüşməyə cəhd göstərmir. Təbii ki, hakimiyyətin güc, zor, məxfi təsir etmək kimi üstün rıçaqları var və kifayət qədərdir, bizcə, R. İbrahimbəyov bunları əvvəldən nəzərə almalı idi. Hansısa uydurma vergi məcəlləsi ilə həbs oluna bilmək təhlükəsi siyasətçinin meydandan geri qayıtması üçün əsas sayıla bilməz. Dünya şöhrətli yazıçı da Azərbaycanın siyasi müxalifətinin uzun illər buraxdığı səhvi – xaricdə dayaq axtarmaq ənənəsini davam etdirməkdədir. Bu günədək R.İbrahimbəyovun xalqla heç bir dialoqu olmayıb. Tutalım, Azərbaycanın bütün telekanalları hakimiyytətin əlindədir, bəs Rüstəm İbrahimbəyovun eyni dərəcədə vətəndaşlıq hüququna malik olduğu və daha çox populyarlıq qazandığı Rusiyanın telekanallarında niyə bircə çıxışına rast gəlinmir. Eyni zamanda Türkiyə, hətta deyərdik ki, Fransa telekanalları da, bizcə, Rüstəm İbrahimbəyovun üzünə qapılarını açardı.

Bu ya Rüstəm İbrahimbəyovun fəaliyyət protokollarını hazırlayanların günahıdır, ya da onun Azərbaycandakı siyasi mübarizəyə laqeyd yanaşmasının bəhrəsidir. Hər iki hal hələlik reytinqi müxalifət dairəsinin özündə belə ziddiyyətli olan R.İbrahimbəyovun ziyanına işləyir. O, indiyədək meydanda olan Azərbaycanın əksər müxalifət liderlərinin səhvlərini təkrarlamaqdadır: Yəni xalqa yaxın olmadan xalqdan tələb etmək! Bu halda da istər-istəməz ortaya başqa bir sual gəlir: bunlar düşünülmüş səhvlərdir, yoxsa siyasi yetkinliyin olmamasından doğan kortəbii səhvlər?

 (Davamı var)

Comments are closed.