Son vaxtlar Azərbaycan əlifbasına dəyişiklik edilməsi, əlifbadakı bəzi hərflərin başqa cür yazılışı məsələsi gündəmə gəlib. Məsələ Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti Mahmud Kərimovun münasibət bildirməsindən və bəzi hərflərin uğursuz olduğunu deyərək onların dəyişdirilməsinə tərəfdar olduğunu deməsindən sonra daha ciddi şəkil alıb. Qeyd edək ki, M. Kərimov Azərbaycan əlifbasının tam şəkildə dəyişdirilməsinin tərəfdarı olmadığın deyib. Lakin əlavə edib ki, “ə” kimi bəzi uğursuz hərflər dəyişməlidir: “Belə hərflər həqiqətən, problemlər yaradır. Bunun əvəzinə başqa işarə tapmaq daha məqsədəuyğun olardı. Bu hərf üstündə iki nöqtə olan “a” kimi verilsə, yaxşı olar. Mənə elə gəlir ki, bu haqda düşünmək lazımdır. “Ç” və “Ş” hərfləri kompüterlərdə, internetdə müəyyən problemlər yaratsa da, hər halda onların işarəsi artıq qəbul olunub: “Amma “ə” hərfi mənə heç münasib gəlmir. İstifadəçilərin kompüterlərdən istifadəsini daha rahat etmək üçün bu hərfi dəyişmək məqsədəuyğun olardı”.
Məlumat üçün bildirək ki, “ə” hərfi 1992-93-cü illərdə də üstündə iki nöqtə olan “a” kimi yazılıb. Lakin sonradan bunun süni yazılış forması olduğu qənaətinə gəlinərək “ə” hərfinin əvvəlki formada yazılışına başlanılıb. Bu baxımdan hazırkı müzakirələrin nə ilə yekunlaşacağı maraq doğurur.

Mövzu ilə bağlı söhbətləşdiyimiz Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri,  “Azərbaycan Dil Qurumu” İctimai Birliyinin rəhbəri, millət vəkili Sabir Rüstəmxanlı bildirib ki, əlifba islahatı təkcə elmi deyil, siyasi bir işdir. Onun sözlərinə görə bu istiqamətdə istənilən formada iş aparılarkən son dərəcə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Millət vəkili həmçinin qeyd edib ki, o, mövcud Azərbaycan əlifbasında dəyişiklik edilməsinə qarşıdır və yalnız ortaq türk əlifbasının yaradılması ideyasını dəstəkləyir: “Türk dilində danışan ölkələrin ümumi əlifbası olmalıdır. Necə ki, ərəblərin vahid əlifbası var. Bütün Avropada müəyyən hərfləri birləşdirib latın dilində əlifba yaradıblar. Səslər fərqli ola bilər. Hər səsə görə işarə düzəltmək lazım deyil, belə bir öhdəlik yoxdur və mümkün də deyil. Yox, əgər söhbət türk xalqlarının vahid əlifbasının yaradılmasından deyil, hansısa hərflərin əlifbamızdan çıxarılmasından gedirsə, mən buna qarşıyam. Hansısa işarənin xarici görünüşü pisdir, yaxud kompüterdə yoxdur deyə onun çıxarılmasını, yaxud əvəzlənməsini doğru saymıram. Mən bu məqsədlər üçün əlifba dəyişikliyinin tərəfdarı deyiləm. Amma eyni zamanda Türkiyə ilə Azərbaycanın vahid əlifbasının yaradılması naminə müəyyən dəyişikliklərə gedilməsini məqbul sayıram”.

Səxavət Həmid
“Gündəlik Teleqraf” qəzeti 

Comments are closed.