Bugünlər Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının yaranmasının 20 illiyidir. Bu münasibətlə VHP sədri Sabir Rüstəmxanlı “Yeni Müsavat” qəzetinin suallarına cavab verib.

 

– Sabir bəy, VHP yarananda düşündüyünüz hansı hədəflərə çata bilmisiniz?

– 1988-ci ildən hansı sahədə millət üçün bir iş görmək imkanı var, çiynimizi ora vermişik. Əslində mən partiya yaratmaq haqqında düşünmürdüm. Qarabağ savaşı qurtarana qədər Azərbaycanın bütün siyasi qüvvələrinin vahid güc olaraq qalmasını istəyirdim. Mən Xalq Cəbhəsini yaradanlardan biri idim. Ancaq təəssüf ki, o zaman Xalq Cəbhəsinin içərisində gedən parçalanma meyllərinin qarşısını almaq mümkün olmadı, nəticədə də bir neçə partiya yarandı. Dostların, mənə bağlı olan bir sıra şəxslərin təkidi ilə mən VHP-ni yaratdım. O zaman xalq hərəkatından gələn milli-demokratik qüvvələrin hakimiyyətdə olduğu dövr idi. Amma eyni zamanda Azərbaycanın müstəqilliyini istəməyən müəyyən daxili və xarici güclərin qüvvətləndiyi bir dönəm yaşayırdıq. Bu qüvvələr Qarabağ kartından məharətlə istifadə etməkdə idilər, ölkənin güneyində, quzeyində müxtəlif separatizm meylləri hiss edilməkdəydi. Mən o zaman vətəndaş həmrəyliyi ideyasını ortaya atdım. Təbii, o zaman sadəlövhcəsinə düşünmürdüm ki, bu ideyanı gündəmə gətirməklə cəmiyyətdə köklü problemlərin çözümü qısa zamanda mümkün olacaq. İlk günlərdən mən bu ideyanın nə qədər zəruri olduğunu hiss elədim. O zaman bir sıra rayonlarda separatçılar ciddi təbliğat aparırdılar. Biz o vaxtlar bölgələrdə vətəndaşlarla görüşürdük, bizi çox böyük sayğı ilə qarşılayırdılar. Çünki biz hər zaman vətəndaşlara Azərbaycanın bütövlüyünün, müstəqilliyinin nə qədər önəmli olduğunu başa salırdıq. Azərbaycan bölünsə, qonşuluqdakı iri dövlətlərin tapdağı altında qalacaqdı. İlk Azərbaycan dövləti cəmi 23 ay yaşaya bildi. Ancaq bu gün Azərbaycan öz müstəqilliyini 20 ildən artıqdıq qoruyur. Bu, bizim hədəflərimizdən ən əsası idi. Çox şükür ki, kəm-kəsirlərə baxmayaraq müstəqilliyimizi qoruyub saxlaya bilmişik. Çoxpartiyalı bir sistem yaradılması da müstəqilliyin uğurudur.

– Bir dönəm ölkənin ən populyar siyasətçilərindən idiniz. Ancaq indi siyasi fəaliyyətiniz haqqında danışanda bəzən deyirlər ki, siz populyarlıq qazandığınız fəaliyyətinizdən uzaqlaşmısınız. Bu fikirləri nə qədər ədalətli sayırsınız?

– Bu iradları əsaslı saymıram. Ona görə ki, bir zamanlar hərəkatda olduğumuz insanların yaratdığı bütün müxalifət birliklərində – SİDSUH-da, DUH-da, Koordinasiya Mərkəzinə və başqa qurumlarda müxalifət partiyaları ilə bərabər olmuşuq. Yazılarıma baxanda görürəm ki, ölkədə elə bir ciddi ictimai-siyasi məsələ yoxdur ki, VHP-nin ona münasibət bildirməsin. VHP-nin parlament fəaliyyəti də göz qabağındadır. Təkcə mənim MM-dəki çıxışlarımın stenoqramı 2 min səhifədən artıqdır. Bir məsələyə sevinirəm ki, Azərbaycanda son 20 ildə müxtəlif dəyişikliklər olub, ancaq mən hər zaman sözümü demişəm. Bəlkə də oxucularımız, ya müttəfiqlərin dediyi şəkildə sərt deməmişəm, ancaq mövqeyimdən geri çəkilməmişəm, haqqı nahaqqa verməmişəm.

– Azərbaycanda iqtidarla müxalifətin münasibətləri uzun illər gərgin olub. Bu gün durumun bir qədər dəyişdiyini, yaxınlaşma meyllərinin hiss edildiyini deyənlər var. Siz bu yaxınlaşma meyllərini hiss edirsinizmi?

– Mən bu haqda çox düşünürəm. Dialoq olmadan cəmiyyətin inkişafı mümkün deyil. Bu gün xalq, cəmiyyət öz iradəsini ortaya qoya bilməsə, korrupsiya, rüşvət baş alıb gedəcək. Bu, ölkəni fəlakətə aparır. Adi məntiq var – bunu xüsusən hakimiyyətdəkilər bilməlidirlər – güclə əyriliyi uzun müddət qoruyub saxlamaq mümkün deyil. Əgər hakimiyyətini uzunömürlü etmək istəyirsənsə, ədaləti bərqərar etməlisən. Hakimiyyət bölüşdürülməlidir, müxalif fikir eşidilməlidir, bundan başqa, müxalifətin yaşaması üçün şərait yaradılmalıdır. Bu sözləri eşitməmək hakimiyyətin öz taleyinə göz yummasıdır. Gözümüzün qarşısında dünyada görün hansı proseslər gedir, xalqı narazı saxlayıb uzun illər hakimiyyəti qorumağı xəyal etmək üçün kar, kor olmalısan.

– 2013-cü ildəki prezident seçkisi ilə bağlı hədəfləriniz nədir?

– VHP hələlik qurultay keçirməyib. Bundan başqa, müxalifət düşərgəsində də aydın bir fikir yoxdur. 2003-cü il seçkilərində namizədliyimi vermişdim. Azərbaycandakı real durumu, qüvvələr nisbətini, o qüvvələrin nə cür idarə olunduğunu, eləcə də ölkədə yerlibazlığın, tayfabazlığın hansı səviyyədə olduğunu bilən bir adam kimi mən o xəyalda deyildim ki, prezident seçiləcəm. Ancaq bu, vətəndaşlarla görüş üçün şans idi. Necə deyərlər, kəşfiyyat xarakterli bir addım idi. Ancaq sonra gördüm ki, duruma o qədər ciddi müdaxilələr var ki, hətta mənim qohumlarım qədər mənə səs saxlamayıblar. Ondan sonra düşündüm ki, ədəbiyyatda, eləcə də xalq hərəkatının çətin dövrlərində gördüyüm işlərlə qazandığım hörməti bu gün seçki qutularındakı oyunbazlıqlara qurban vermək olmaz. O riski hər seçkidə etmək doğru deyil. Təbii, müxalifətin vahid namizədi ilə bağlı toplu bir qüvvənin, ümumi müxalifətin iradəsi olsa, o ayrı məsələ. Ancaq indiki halda bizim seçkiyə getməyimizdə ikiqat təhlükə var. Biz həm siyasi mübarizəni qeyri-bərabər şəraitdə aparan hakimiyyətlə, həm də rəqibi olacağımız müxalifət düşərgəsi ilə üz-üzə gələcəyik. Bu, bir neçə cəbhədən eyni zamanda zərbə almaq deməkdir. Ona görə də bütün bu məqamları nəzərə alıb qərarımızı verəcəyik.

– Siz bir ara demişdiniz ki, partiyanın rəhbərliyini gənclərə verəcəksiniz. 20 illik ərəfsində belə bir qərar gözləniləndirmi?

– Heç olmasa partiyalar dövlətdən maliyyələşsəydi, bu qərar bir qədər asan olardı. Allah eləsin, bu reallaşsın. Arxayın olaq ki, yaratdığımız bu qurum yaşayacaq. Bundan sonra çox asandır. Bilirsiz, insan yaşını hiss eləmir. Hərdən insan düşünür ki, bunu mən yaratmışam, bu elə mənimdir. İnsan psixologiyası çox qəribədir. Ancaq ömür irəliləyir, yaş keçir. Mənim də partiya sədrliyi postunda sona qədər qalmaq fikrim yoxdur. Millət vəkilliyim davam edir. Ciddi yaradıcılıq planlarım var. Bu yaxınlarda bir neçə kitabım çap olunub. Mənim taleyim belədir ki, mən kabinetə qapanıb qalan yazıçılardan deyiləm. 21 yaşımdan qəzetdə işləmişəm, sonralar xalq hərəkatı, yəni mən indiyə qədər öz həyatımı ictimai proseslərdən kənarda təsəvvür eləmirəm. Ona görə də, təbii, bu məsələ mənim üçün bir qədər çətin prosesdir. Ancaq güman edirəm ki, gənclər gəlməlidir.
Mən partiya içində gənclərin fəallaşmasına həddən artıq sevinirəm. Bizim qərargah gənclərin fikir mərkəzinə çevrilməkdədir. Gənclər təşkilatları öz toplantılarını burada keçirir, hətta gənc yazarlar təqdimatlarını burada təşkil edir. VHP-nin gənclər təşkilatı bu gün Azərbaycan siyasi partiyaları içərisində ən güclü gənclər təşkilatlarından biridir. Zamanı gəlincə, bu məsələ yerini alacaq.

– VHP hələlik qurultay keçirməyib. Bundan başqa, müxalifət düşərgəsində də aydın bir fikir yoxdur. 2003-cü il seçkilərində namizədliyimi vermişdim. Azərbaycandakı real durumu, qüvvələr nisbətini, o qüvvələrin nə cür idarə olunduğunu, eləcə də ölkədə yerlibazlığın, tayfabazlığın hansı səviyyədə olduğunu bilən bir adam kimi mən o xəyalda deyildim ki, prezident seçiləcəm. Ancaq bu, vətəndaşlarla görüş üçün şans idi. Necə deyərlər, kəşfiyyat xarakterli bir addım idi. Ancaq sonra gördüm ki, duruma o qədər ciddi müdaxilələr var ki, hətta mənim qohumlarım qədər mənə səs saxlamayıblar. Ondan sonra düşündüm ki, ədəbiyyatda, eləcə də xalq hərəkatının çətin dövrlərində gördüyüm işlərlə qazandığım hörməti bu gün seçki qutularındakı oyunbazlıqlara qurban vermək olmaz. O riski hər seçkidə etmək doğru deyil. Təbii, müxalifətin vahid namizədi ilə bağlı toplu bir qüvvənin, ümumi müxalifətin iradəsi olsa, o ayrı məsələ. Ancaq indiki halda bizim seçkiyə getməyimizdə ikiqat təhlükə var. Biz həm siyasi mübarizəni qeyri-bərabər şəraitdə aparan hakimiyyətlə, həm də rəqibi olacağımız müxalifət düşərgəsi ilə üz-üzə gələcəyik. Bu, bir neçə cəbhədən eyni zamanda zərbə almaq deməkdir. Ona görə də bütün bu məqamları nəzərə alıb qərarımızı verəcəyik.

– Siz bir ara demişdiniz ki, partiyanın rəhbərliyini gənclərə verəcəksiniz. 20 illik ərəfsində belə bir qərar gözləniləndirmi?

– Heç olmasa partiyalar dövlətdən maliyyələşsəydi, bu qərar bir qədər asan olardı. Allah eləsin, bu reallaşsın. Arxayın olaq ki, yaratdığımız bu qurum yaşayacaq. Bundan sonra çox asandır. Bilirsiz, insan yaşını hiss eləmir. Hərdən insan düşünür ki, bunu mən yaratmışam, bu elə mənimdir. İnsan psixologiyası çox qəribədir. Ancaq ömür irəliləyir, yaş keçir. Mənim də partiya sədrliyi postunda sona qədər qalmaq fikrim yoxdur. Millət vəkilliyim davam edir. Ciddi yaradıcılıq planlarım var. Bu yaxınlarda bir neçə kitabım çap olunub. Mənim taleyim belədir ki, mən kabinetə qapanıb qalan yazıçılardan deyiləm. 21 yaşımdan qəzetdə işləmişəm, sonralar xalq hərəkatı, yəni mən indiyə qədər öz həyatımı ictimai proseslərdən kənarda təsəvvür eləmirəm. Ona görə də, təbii, bu məsələ mənim üçün bir qədər çətin prosesdir. Ancaq güman edirəm ki, gənclər gəlməlidir.
Mən partiya içində gənclərin fəallaşmasına həddən artıq sevinirəm. Bizim qərargah gənclərin fikir mərkəzinə çevrilməkdədir. Gənclər təşkilatları öz toplantılarını burada keçirir, hətta gənc yazarlar təqdimatlarını burada təşkil edir. VHP-nin gənclər təşkilatı bu gün Azərbaycan siyasi partiyaları içərisində ən güclü gənclər təşkilatlarından biridir. Zamanı gəlincə, bu məsələ yerini alacaq.

– İlk öncə sərhədlər götürülə bilər. Vətəndaşların sərbəst gedib-gəlməsi üçün Avropa Birliyindəki kimi düzən yaratmaq olar. Çünki çox zaman dövlət sərhədləri millətlərin sərhədləri ilə üst-üstə düşmür. Əsrlərlə millətlər bundan əziyyət çəkir, dövlət iddiaları insanların taleyini faciəyə çevirir. Biz hər zaman BMT-də, ABŞ Dövlət Departamentində, Konqresində bu məsələləri qaldıranda həmin qurumlara bu xalqın bölünməsi haqqında sənədlər təqdim etmişik. Ona görə də düşünürəm və gözləyirəm ki Azərbaycanın siyasi dairələri də, ictimai birlikləri də bu tarixi şansı dəyərləndirə bilsinlər. Yüzlərlə məktublar getməlidir, dünya görməlidir ki, biz bu məsələdə maraqlıyıq.

– Bugünlər Azərbaycan mediasında bir məsələ də müzakirəyə çıxarıldı – türk seriallarında Azərbaycan türkünün aşağılanması məsələsi. Sonuncu dəfə “Möhtəşəm yüzil” filmində Səfəvi hökmdarı aşağılandı. Türkiyədə türk dünyasının nüfuzlu aydınlarından sayılırsınız. Bu məsələni hər hansı formada müzakirəyə çıxarmaq, etirazınızı bildirmək fikriniz varmı?

– Bu, tarixdir, əgər bir sarayda qarşı tərəfə aşağılayıcı söz deyilibsə, demək, digər sarayda da bunun qarşılığı səsləndirilib. Osmanlı ilə Səfəvi təfəkküründə birləşmək ideyası olmayıb. Belə olsaydı, daha çox işlər görə bilərdilər. Ancaq başqa bir məsələ də var. Bu gün Azərbaycan da müstəqil dövlətdir, Türkiyə də. Niyə bir araya gələ bilmirik? Onları ittiham edən bizlər niyə bir konfederasiya yarada bilmirik? Təbii, aşağılayıcı ton iki xalqın münasibətlərinə xələl gətirirsə, biz ziyalı olaraq səssiz qala bilmərik. O ssenaristləri də, o filmlər çəkilən şirkətlərin rəhbərlərini də tapmaq, danışdırmaq olar. Ancaq biz bir məsələni də unutmamalıyıq ki, Türkiyədə bu sektor solçuların, etniklərin, türk düşmənlərinin, kommunistlərin əlindədir. Ona görə də onu o dəqiqə dövlətin ayağına yazmaq olmaz.

– Ölkə gündəmini ciddi şəkildə məşğul edən daha bir məsələ YAP Siyasi Şurasının üzvü Gülər Əhmədovanın ABU-nin keçmiş rektoru Elşad Abdullayevlə qalmaqallı “mandat alveri” videosudur. Rəhbərlik etdiyiniz partiyada belə bir məsələ yaşansaydı, qərarınız necə olardı?

– Hər partiyanın minlərlə üzvü var, onların hamısının həyatının bütün tərəflərini nəzarətdə saxlamaq mümkünsüzdü. Düşdüyü şərait, ehtiyac insanları nəyə vadar edir, bunu demək, proqnozlaşdırmaq çətindir. Heç bir partiya bundan sığortalanmayıb. Ancaq hər halda Azərbaycanda bir millət vəkilinin, keçmiş universitet rektorunun adının bu şəkildə hallanması heç xoş deyil. O özəl universitetlər necə yaranıb, onların təməlində nə dayanıb – bunu bilirik. Onların Azərbaycan təhsilinə vurduğu zərbə də bəllidir. İşin mahiyyətini bilmədiyimə görə, qiymət verməkdə çətinlik çəkirəm. Bu gün texniki imkanlar elədir ki, çox şeylər düzüb-qoşmaq, internetdə yerləşdirmək olar. Ancaq bütün hallarda bu, olduqca arzuolunmazdır. Heç kim özünü o videogörüntülərdəki insanların yerində görmək istəməz. Şükür ki, bizim ətrafımızda olanlar həyatın dibindən çıxmış, çox zaman gündəlik ehtiyac və qayğılarla yaşayan insanlardır. Ölkədə çox çətin sosial şərait hökm sürür. Ancaq çalışırıq ki, partiya öz adını, ləyaqətini qorusun.

Aygün MURADXANLI

Yeni Mwsavat

Comments are closed.